O‘G‘IR HAYOTIY VAZIYATGA TUSHIB QOLGAN OILALAR, YOLG‘IZ KEKSALAR VA NOGIRONLIGI BO‘LGAN SHAXSLAR BILAN ISHLASHDA IDORALARARO MUVOFIQLASHTIRISH MEXANIZMLARI
Keywords:
idoralararo muvofiqlashtirish; keys-menejment; ijtimoiy ish; yolg‘iz keksalar; nogironligi bo‘lgan shaxslar; og‘ir hayotiy vaziyatga tushib qolgan oilalar; «Inson» markazlari; O‘zbekiston.Abstract
Maqolada uchta maqsadli guruh — og‘ir hayotiy vaziyatga tushib qolgan oilalar, yolg‘iz keksalar va nogironligi bo‘lgan shaxslar bilan olib boriladigan ijtimoiy ishdagi idoralararo muvofiqlashtirish mexanizmlari ko‘rib chiqilgan. 2019–2025-yillardagi rasmiy statistika, davlat organlari hujjatlari va xalqaro tashkilotlar materiallarini tahlil qilish asosida bir-birini to‘ldiruvchi beshta mexanizm ajratib ko‘rsatilgan: yagona muvofiqlashtiruvchi organ, «Inson» ijtimoiy xizmatlar markazlari, E-case elektron moduli, parvarishga muhtoj shaxslar reyestri hamda funksionallikka asoslangan nogironlikni baholash. Ehtiyojlar yagona reyestrda qayd etilgan va har bir holatga keys-menejer sifatida ijtimoiy xodim biriktirilgan joylarda eng yaxshi natijalarga erishilishi ko‘rsatib berilgan. Quyidagi cheklovlar aniqlangan: nogironlikning tarqalganligi bo‘yicha rasmiy va tanlanma baholash ko‘rsatkichlaridagi tafovut, keys-menejment pilot loyihalari qamrovining kichikligi, tayyorlangan kadrlar yetishmasligi hamda raqamli infratuzilmaga tushadigan yuqori yuklama. Tizimni takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
References
1.Wodchis W.P., Dixon A., Anderson G.M., Goodwin N. Integrating care for older people with complex needs: key insights and lessons from a seven-country cross-case analysis // International Journal of Integrated Care. – 2015. – Vol. 15. – DOI: 10.5334/ijic.2249.
2.UN: Most people with disabilities are not adequately covered by social protection in Uzbekistan // Kun.uz. – 19.09.2019. – URL: https://kun.uz/en/news/2019/09/19/un-most-people-with-disabilities-are-not-adequately-covered-by-social-protection-in-uzbekistan
3.Government of Uzbekistan, UN launch joint programme to strengthen social protection system in the country // Kun.uz. – 12.11.2019. – URL: https://kun.uz/en/news/2019/11/12/government-of-uzbekistan-un-launch-joint-programme-to-strengthen-social-protection-system-in-the-country
4.UNICEF Uzbekistan. Community-based social services contribute to enhancing social protection in Uzbekistan. – 14.06.2021. – URL: https://www.unicef.org/uzbekistan/en/press-releases/community-based-social-services-contribute-enhancing-social-protection-uzbekistan
5.Convention on the Rights of Persons with Disabilities enters into force in Uzbekistan // Kun.uz. – 29.07.2021. – URL: https://kun.uz/en/news/2021/07/29/convention-on-the-rights-of-persons-with-disabilities-enters-into-force-in-uzbekistan
6.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 1-iyundagi PF-82-son «Aholiga sifatli ijtimoiy xizmat va yordam ko‘rsatish hamda uning samarali nazorat tizimini yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kompleks chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi Farmoni. – URL: https://lex.uz/docs/6480342
7.Aliakbarova R. How is Uzbekistan trying to improve its social protection system? // Euronews. – 19.08.2025. – URL: https://www.euronews.com/health/2025/08/19/how-is-uzbekistan-trying-to-improve-its-social-protection-system
8.Roe L., Normand C. A review of the care coordination mechanisms used in integrated care interventions to deliver care across sectors for community-dwelling older people // International Journal of Integrated Care. – 2013. – URL: https://dspace.library.uu.nl/handle/1874/288049
9.Social work with families in special distress: collaborative practices // Social Sciences. – 2020. – Vol. 9, No. 7. – Art. 121. – URL: https://www.mdpi.com/2076-0760/9/7/121
10.Socialinis darbas su šeima taikant atvejo vadybą [Social work with families using case management]. – Mykolas Romeris University. – URL: https://cris.mruni.eu/cris/handle/007/46467
11.Interagency collaboration: reinforcing professional bridges to serve aging populations with multiple service needs // University of Kentucky Scholars. – URL: https://scholars.uky.edu/en/publications/interagency-collaboration-reinforcing-professional-bridges-to-ser/
12.O‘zbekiston Respublikasi Milliy statistika qo‘mitasi. Social protection in the Republic of Uzbekistan: press release. – 30.06.2025. – URL: https://stat.uz/img/izhtimoij_imoya-eng_p19665.pdf
13.Uzbekistan on the path to developing a strong social policy // O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi. – 2024. – URL: https://kyrgyzstan.mfa.uz/news/26291
14.UN Joint SDG Fund. Uzbekistan’s invigorated social system: a powerful buffer to support the most vulnerable. – 17.10.2022. – URL: https://www.jointsdgfund.org/article/uzbekistans-invigorated-social-system-powerful-buffer-support-most-vulnerable
15.World Bank presents data about persons with disabilities in Uzbekistan // Kun.uz. – 05.06.2023. – URL: https://kun.uz/en/news/2023/06/05/world-bank-presents-data-about-persons-with-disabilities-in-uzbekistan
16.U.S. Government Accountability Office. Report GAO-25-107020. – Washington, 2025. – URL: https://www.gao.gov/assets/gao-25-107020.pdf
17.Сколько лиц с инвалидностью проживает в Узбекистане // Yuz.uz. – URL: https://yuz.uz/index.php/en/news/skolko-lits-s-invalidnostyu-projivaet-v-uzbekistane
18.Officially reported number of persons with disabilities in Uzbekistan likely underestimated at 2.1%, World Bank finds // AKIpress. – 31.01.2022. – URL: https://m.akipress.com/news:667500:Officially_reported_number_of_persons_with_disabilities_in_Uzbekistan_likely_underestimated_at_2_1_,_World_Bank_finds/
19.UNICEF Uzbekistan. Family is key to a child’s healthy personality. – 28.10.2020. – URL: https://www.unicef.org/uzbekistan/en/stories/family-key-childs-healthy-personality
Austria
Uzbekistan
United States
United Kingdom
Germany
France
Italy
Spain
Turkey
Saudi Arabia
United Arab Emirates
Qatar
Egypt
Jordan
India
Pakistan
Bangladesh
China
Japan
South Korea
Malaysia
Indonesia
Kazakhstan
Kyrgyzstan
Tajikistan