METALL KESUVCHI SUYUQLIKLARNING MIKROBIOLOGIK VA TRIBOLOGIK XOSSALARINI YAXSHILOVCHI KOLLOID TIZIMLARNI OLISH TEXNOLOGIYASI

Authors

  • To‘xtayeva Munisa Valamat qizi Bukhara State Technical University image/svg+xml Author
  • Bukhara State Technical University image/svg+xml Author
  • Xujakulov Kamoliddin Ramazanovich t.f.f.d., PhD., dotsent Author
  • Haydarov Axtam Amonovich t.f.d., DSc., prof. Buxoro davlat texnika universiteti Author

Keywords:

metall kesuvchi suyuqlik, kolloid tizim, emulsiya, mikrobiologik barqarorlik, biologik moylash materiali, nanoflyuid, MQL, tribologiya, tribokimyo, tribofilm.

Abstract

Metallga mexanik ishlov berish jarayonlarida metall kesuvchi suyuqliklar (MKS) kesish zonasini sovitish va moylash, ishqalanish hamda yeyilishni kamaytirish va ishlov berilgan sirt sifatini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. An’anaviy mineral va neft asosidagi suyuqliklardan foydalanish ekologik muammolarni yuzaga keltirishi sababli biologik asosli va ekologik xavfsiz moylash materiallariga bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. Mazkur ishda MKS tarkibida qo‘llaniladigan kolloid tizimlar, suv-moy emulsiyalari, biologik asosli moylash qo‘shimchalari va nanoflyuidlarning xususiyatlari tahlil qilindi. Kolloid tizimlarning dispersligi, tomchilar konsentratsiyasi va o‘lchami, reologik hamda tribologik xususiyatlarining MKS samaradorligiga ta’siri ko‘rib chiqildi. Shuningdek, moylash qo‘shimchalarining metall sirtida adsorbsion plyonka va tribokimyoviy himoyalovchi qatlam hosil qilish mexanizmlari tahlil qilindi. Tahlil natijalari biologik asosli komponentlar va funksional kolloid tizimlardan foydalanish MKSlarning ekspluatatsion hamda ekologik xususiyatlarini yaxshilash uchun istiqbolli ekanligini ko‘rsatdi.

References

1.Katam A. K., Mohanty R. C., Kolakoti A. The role of bio-based cutting fluids for sustainable manufacturing and machining processes: A holistic review // Mechanical Engineering for Society and Industry. — 2023. — Vol. 3, No. 3. — P. 166–180. — DOI: 10.31603/mesi.10680.

2.Gao T., Zhang X., Li C., Zhang Y., Yang M., Jia D., Ji H., Zhao Y., Li R., Yao P., Zhu L. Surface morphology evaluation of multi-angle 2D ultrasonic vibration integrated with nanofluid minimum quantity lubrication grinding // Journal of Manufacturing Processes. — 2020. — Vol. 51. — P. 44–61. — DOI: 10.1016/j.jmapro.2020.01.024.

3.Zhang J., Meng Y. Boundary lubrication by adsorption film // Friction. — 2015. — Vol. 3, No. 2. — P. 115–147. — DOI: 10.1007/s40544-015-0084-4.

4.Ding H., Yang X., Xu L., Li M., Li S., Zhang S., Xia J. Analysis and comparison of tribological performance of fatty acid-based lubricant additives with phosphorus and sulfur // Journal of Bioresources and Bioproducts. — 2020. — Vol. 5, No. 2. — P. 134–142. — DOI: 10.1016/j.jobab.2020.04.007.

5.Chanamai R., McClements D. J. Dependence of creaming and rheology of monodisperse oil-in-water emulsions on droplet size and concentration // Colloids and Surfaces A: Physicochemical and Engineering Aspects. — 2000. — Vol. 172, No. 1–3. — P. 79–86. — DOI: 10.1016/S0927-7757(00)00551-3.

6.Adler D. P., Hii W. W.-S., Michalek D. J., Sutherland J. W. Examining the role of cutting fluids in machining and efforts to address associated environmental/health concerns // Machining Science and Technology. — 2006. — Vol. 10, No. 1. — P. 23–58. — DOI: 10.1080/10910340500534282.

7.Chen Y., Renner P., Liang H. A review of current understanding in tribochemical reactions involving lubricant additives // Friction. — 2023. — Vol. 11, No. 4. — P. 489–512. — DOI: 10.1007/s40544-022-0637-2.

Downloads

Published

2026-10-12