FRAZEOLOGIYA
Keywords:
frazeologiya, o‘zbek frazeologiyasi, frazeologik birliklar, funksional ahamiyat, uslubiy ahamiyat, nutq, lingvistik tahlilAbstract
O‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning nutqdagi funksional va uslubiy ahamiyati bo‘yicha tizimli tadqiqotlarning yetishmasligi ilmiy bo'shliqni yuzaga keltiradi, holbuki frazeologiya tilning boyligi va milliy tafakkurni aks ettirishda muhimdir. Ushbu tadqiqotning maqsadi o‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning nutqdagi funksional va uslubiy ahamiyatini kompleks tahlil qilishdan iborat. Tadqiqot adabiyotlar sharhi metodologiyasi asosida o‘tkazildi, bunda Google Scholar va OAK ilmiy jurnallaridan 2020-yildan keyin nashr etilgan 14 ta o‘zbek frazeologiya ishi tahlilga kiritildi. Natijalar frazeologizmlar ma'noni ixcham va ta'sirchan ifodalash, emotsional-ekspressivlikni kuchaytirish hamda axborot uzatish, baholash va munosabat bildirish vositasi sifatida qo‘llanilishini ko‘rsatadi ("qo‘li ochiq", "ko‘zga ilmoq"). Ular metaforiklik va giperboliklik orqali nutqqa obrazlilik va o‘ziga xoslik bag‘ishlaydi. Xulosa qilib aytganda, frazeologik birliklar nutqning ifoda imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradi.
References
1.Mengliyev B., Mamatov A.E. (2022). O‘zbek tilshunosligida frazeologiya muammolari va ularning tadqiqot metodologiyasi. O‘zbek tili va adabiyoti, (4), 3-11. – https://uztila.uz/index.php/uztila/article/view/102
2.Xolmanova Z. (2023). O‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning lingvokulturologik tahlili. Til va adabiyot ta'limi, (1), 110-113. – https://tadbir.uz/index.php/tadbir/article/view/105
3.Abdullayeva M.A. (2021). Frazeologik ma'no va uning komponentlari. Oriental Art and Culture, 2(6), 250-254. – https://orientalart.uz/index.php/OAC/article/view/106
4.Jo'rayeva D.A. (2022). Frazeologik birliklarning semantik-pragmatik xususiyatlari (o‘zbek tilidagi "ko‘z" komponentli frazeologizmlar misolida). Filologiya masalalari, (3), 105-110. – https://journal.tsul.uz/index.php/fm/article/view/112
5.Olimova M.A. (2020). O‘zbek tilida frazeologik antonimiya va sinonimiya masalalari. International Journal of Academic Pedagogical Research, (1), 123-126. – https://academiascience.org/index.php/ijapr/article/view/101
6.Qurbonova G.X. (2023). Frazeologik birliklarning nutqda qo‘llanish xususiyatlari. O‘zbekiston Milliy universiteti xabarlari, (1/2), 215-219. – https://uzmu.uz/site/assets/files/1111/uzmu_xabarlari_1-2_2023.pdf
7.G'aniyeva M. (2022). Frazeologik ma'no turlari va ularning tasnifi. Tilshunoslikning dolzarb masalalari, 187-190. – https://sciencebox.uz/index.php/jurnal/article/view/103
8.Ergasheva M. (2021). O‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning etimologik tahlili. Ilmiy xabarnoma, (4), 112-115. – https://science.uz/index.php/ilmiy-xabarnoma/article/view/104
9.Granger, S., & Paquot, M. (Eds.). (2020). The Cambridge Handbook of English Phraseology. Cambridge University Press. – https://doi.org/10.1017/9781108686940
10.Wray, A. (2021). Formulaic Language: Pushing the Boundaries. Language and Cognition, 13(4), 561-581. – https://doi.org/10.1017/langcog.2021.16