«SHOʻRTAN GAZ-KIMYO MAJMUASI» OQAVA SUVLARINI TOZALASHDA NITRI-DENITRIFIKATSIYALI AEROTENKLARNI HISOBLASH METODIKASI VA INSHOOTLARNI MODERNIZATSIYALASH
Keywords:
Ключевые слова: нитри-денитрификация, аэротенк, технологический расчёт, аноксидная зона, внутренняя рециркуляция, деаэратор, модернизация.Abstract
Annotatsiya. Maqolada «Shoʻrtan gaz-kimyo majmuasi» MChJ amaldagi oqava suv tozalash inshootlarining texnologik tahlili keltirilib, ularni nitri-denitrifikatsiya texnologiyasi asosida modernizatsiya qilish zaruriyati asoslangan. Amaldagi inshootlar ammoniyli azotni samarali chiqarsa-da, tozalangan suvda nitritli (0,3 mg/l) va nitratli (15 mg/l) azot ruxsat etilgan meʼyorlardan ≈1,5 barobar oshib ketadi. Tadqiqotda eksperimental aniqlangan kinetik konstantalar va NII VODGEO metodikasi asosida nitri-denitrifikatsiyali aerotenkni hisoblash metodikasi SHGKM sharoitiga moslashtirilgan. Hisob natijasida inshootlarning asosiy oʻlchamlari aniqlandi: aerob zona hajmi ≈515 m³, anoksik zona ≈220 m³, deaerator ≈32 m³, umumiy boʻlish vaqti ≈8,7 soat, ichki retsirkulyatsiya karraligi 2,7. Olingan hajmlar amaldagi inshootlar imkoniyati
References
1.Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 10-iyuldagi PF-6024-son Farmoni «Suv xoʻjaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga moʻljallangan konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida».
2.ShNK 2.04.03-19. Kanalizatsiya. Tashqi tarmoqlar va inshootlar. – Toshkent: Oʻzbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi, 2019.
3.Швецов В.Н., Морозова К.М. Методика расчёта сооружений биологической очистки сточных вод на основе кинетических показателей. – М.: НИИ ВОДГЕО.
4.Беляков А.В. Расчёт аэротенков с нитри-денитрификацией. – М.
5.Яковлев С.В., Воронов Ю.В. Водоотведение и очистка сточных вод. – М.: АСВ, 2006. – 704 с.
6.Tchobanoglous G., Stensel H.D., Tsuchihashi R., Burton F. Metcalf & Eddy. Wastewater Engineering: Treatment and Resource Recovery. 5th ed. – New York: McGraw-Hill, 2014. – 2048 p.
7.Xodjiyev A.A. Murakkab tarkibli sanoat oqava suvlarini tozalashda anoksik zonalardan foydalanish samaradorligi // Qurilish va meʼmorchilik muammolari. – Samarqand, 2020. – №3. – B. 56–59.
8.Toirov O.Z., Yoʻldoshev J.B. Aerotenklarda erigan kislorod miqdorini avtomatik boshqarish orqali nitrifikatsiya jarayonini intensivlash // Muhammad al-Xorazmiy avlodlari. – Toshkent, 2023. – №1(23). – B. 104–109.