MA’RIFATPARVAR JADIDLAR FAOLIYATINI ANTROPOLOGIK YONDASHUV ASOSIDA O‘QITISH TEXNOLOGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.21473349Keywords:
jadidchilik, ma’rifatparvarlik, antropologik yondashuv, pedagogik ta’lim, o‘qitish texnologiyasi, tarixiy-pedagogik meros, pedagogik kompetensiya, madaniy identifikatsiya, tanqidiy fikrlash, refleksiya, ta’lim modeli, insonparvar pedagogika.Abstract
Mazkur maqolada oliy ta’limning pedagogika yo‘nalishlarida ma’rifatparvar jadidlar faoliyatini o‘qitish jarayonini antropologik yondashuv asosida takomillashtirish masalasi tadqiq etilgan. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, jadidchilik harakati va uning namoyandalari merosi ko‘pincha tarixiy-siyosiy yoki adabiy-estetik hodisa sifatida o‘rganilib, uning inson, jamiyat, ta’lim, ma’naviyat va madaniy taraqqiyotga oid qarashlarini zamonaviy pedagogik kompetensiyalar bilan integratsiyalash masalasi yetarlicha tizimli yoritilmagan. Maqolada antropologik yondashuv insonni ta’lim jarayonining markaziy subyekti sifatida qarash, tarixiy shaxs va davrni uning ijtimoiy-madaniy muhiti, dunyoqarashi, qadriyatlari hamda faoliyat motivlari bilan uzviy birlikda tahlil qilish imkonini beruvchi metodologik asos sifatida talqin etiladi. Tadqiqotda tarixiy-pedagogik tahlil, qiyosiy tahlil, tizimli yondashuv, kontent-tahlil, modellashtirish va pedagogik loyihalash metodlaridan foydalanilgan. Natijada “Tarixiy-madaniy kontekst — insoniy mazmun — pedagogik kompetensiya — amaliy faoliyat — refleksiv baholash” ketma-ketligiga asoslangan antropologik o‘qitish modeli taklif etildi. Model jadidlar merosini zamonaviy pedagogning tanqidiy fikrlash, kommunikativ, tadqiqotchilik, media va ma’naviy-axloqiy kompetensiyalari bilan bog‘lashga xizmat qiladi. Tadqiqot natijalari jadidlar faoliyatini o‘qitishni reproduktiv ma’lumot berishdan kompetensiyaga yo‘naltirilgan, muammoli, dialogik va refleksiv ta’lim jarayoniga aylantirish imkonini beradi.
References
1.Avloniy, A. Turkiy guliston yoxud axloq. — Toshkent: O‘zbekiston, 1992.
2.Khajieva, F., & Rakhimova, S. (2024). Comparative Exploration of Freedom, Knowledge and Dignity in the Eastern and Western Philosophy of Enlighteners. ФИЛОЛОГИЯ Учредители: Софийский университет им. Святого Климента Охридского, (45), 37-47.
3.FERUZA, K., & SHAKHNOZA, R. (2025). A BRIEF OVERVIEW OF COLUM MCCANN’S WORKS AND PROSE STYLE. INTERNATIONAL JOURNAL, 5(2), 51-53.
4.Khajieva, F., & Rakhimova, S. (2023). EXPLORING LITERARY INNOVATIONS: A CLASSIFICATION OF FRAGMENTED FORMS IN BELLES-LETTRES TEXT. International Journal Of Literature And Languages, 3 (11), 47–53. https://doi. org/10.37547/ijll/Volume03Issue11, 7.
5.Tohirova, U. A. (2021). THE DESCRIPTION OF IMAGE IN H. SHAYKHOV’S WORKS. Студенческий вестник, (8-3), 52-54.
6.Hayitova, D., & Tokhirova, D. (2022). INSTRUCTIONAL STRATEGIES TO TEACH LISTENING. Academic research in educational sciences, 3(1), 726-730.
7.Akramovna, T. U. (2023). ALISHER NAVOIYNING “LISON UT-TAYR” ASARI MAZMUNI. SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI, 6, 246-252.
8.Shirinboyevna, M. D. (2023). MAMLAKATIMIZDA MEHMONXONA BIZNESINING HOLATI VA RIVOJLANISH TENDENSIYALARINING TAHLILI, MAVJUD MUAMMOLAR VA ULARNING YECHIMLARI. Экономика и финансы (Узбекистан), (2 (162)), 10-16.
9.Mamirova, D. (2024). REKLAMA MATNLARIDA XRONOTOPNING LINGVISTIK XUSUSIYATLARI. Innovation: The journal of Social Sciences and Researches, 2(1), 45-47.
10.Furkatovna, N. D. (2025). ACCENT AND IDENTITY IN TRANSITION: A COMPARATIVE STUDY OF ENGLISH VARIETIES. SUSTAINABILITY OF EDUCATION, SOCIO-ECONOMIC SCIENCE THEORY, 3(36), 11-13.
11.Sidikova, N. N. (2026). THE CONCEPT OF INDIVIDUALISM IN ROMANTICISM. Mental Enlightenment Scientific-Methodological Journal, 7(01), 351-358.
12.Siddikova, N. N., Gafforova, S., & Gafforova, I. (2022). APPROACHES TO DEVELOPING FOREIGN LANGUAGE TEACHING SYSTEM IN NONLINGUISTIC HIGH SCHOOLS OF UZBEKISTAN. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(Special Issue 24), 381-388.
13.Jahonovna, S. S., & Avazbekovna, I. M. (2024). The Importance of Terminology in the Study of Specialized Language. Science and innovation, 3(Special Issue 19), 279-282.
14.Шомуродова, Ш. Ж. (2016). ИЗУЧЕНИЕ СЕМАНТИЧЕСКИХ ПРЕОБРАЗОВАНИЙ ПРИ ОДНОСТРУКТУРНОЙ ФРАЗЕОЛОГИЧЕСКОЙ ДЕРИВАЦИИ (НА МАТЕРИАЛЕ АНГЛИЙСКОГО ЯЗЫКА). Ученый XXI века, (2-4).
15.Shavkatovna, I. Z. MULTILINGUALISM-AN INTERDISCIPLINARY CONCEPT OF SCIENTIFIC RESEARCH. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 4, 60-63.
16.Shavkatovna, I. Z. MULTILINGUALISM-AN INTERDISCIPLINARY CONCEPT OF SCIENTIFIC RESEARCH. CURRENT RESEARCH JOURNAL OF PEDAGOGICS, 4, 60-63.
17.Bhatt, J., Kurbonov, K., Ruzieva, D., Meylibayevich, S. K., Allashkurov, D. M., & Verma, A. (2025, November). Optimization of Data Quality for Green Finance Using XGBoost Algorithm: Integration of Financial Market Regulations. In 2025 5th International Conference on Advancement in Electronics & Communication Engineering (AECE) (pp. 760-765). IEEE.
18.Shavkatovna, K. Z. (2026). THE PRAGMATIC FUNCTIONS OF THE FRENCH LANGUAGE UNITS USED IN RUSSIAN LITERARY TEXTS. International Journal of Literature and Language Studies, 5(6), 44-47.
19.Алиева, Г. Т., & Эшбоева, Т. С. (2020). Fransuz tilida “ayol’’konseptining kognitiv tahlili. Молодой ученый, (30), 312-317.
20.Buranova, L., & Baxriddinova, S. (2026). TEACHING PRONUNCIATION THROUGH COMMUNICATIVE ACTIVITIES. BRIDGING THE GAP: EDUCATION AND SCIENCE FOR A SUSTAINABLE FUTURE, 76-78.
21.Behbudiy, M. Tanlangan asarlar. — Toshkent: Ma’naviyat, 1997.
22.Fitrat, A. Tanlangan asarlar. — Toshkent: Ma’naviyat, 2000.